Trabzon'un tarihi geçmişi

TRABZON
4000 yıllık tarihi geçmişiyle Trabzon, Roma ve Bizans dönemlerini yaşayan, Fatih Sultan Mehmet’in fethettiği, Yavuz Sultan Selim’in valilik yaptığı, Kanuni Sultan Süleyman’ın doğduğu, Mustafa Kemal Atatürk’ün 3 kez ziyaret ettiği şehirdir. Şehrin ismi eskiden beri burada yaşayan topluluklar tarafından değişik adlarla anılmış ve zaman içinde bir takım değişikliklere uğrayarak ‘’Trabzon’’ haline gelmiştir. Trabzon şehrinin Sinop’tan gelen Miletli göçmenler tarafından M.Ö 756’da kurulduğu görüşü genel olarak kabul edilmektedir. M.Ö 66 yılında Roma yönetimine giren Trabzon, Roma İmparatorluğunun 395 yılında ikiye ayrılmasıyla Doğu Roma/Bizans İmparatorluğu sınırları içerisinde kalmıştır. Bizans İmparatorluğunun 1204 de IV. Haçlı seferleriyle gelen Latinlerin eline geçmesiyle, imparator Komnenos’un İstanbul’dan kaçan torunları 1204 yılında Trabzon’da Komnenos Krallığını kurmuşlardır. Fatih Sultan Mehmet’in 1461 yılında Osmanlı İmparatorluğu topraklarına kattığı ve beş yüzyıla yakın bir süre uluslararası bir anlaşmazlığa konu olmadan Müslim ve gayrimüslim halkın kardeşçe bir arada yaşadığı Trabzon, tarih boyunca imparatorluğun iktisadi ve ticari yönden en önemli merkezlerinden biri olmuştur. Birinci Dünya Savaşı öncesinde de gerek İpek yolu üzerindeki konumu ve ticaret hayatı, gerekse zengin yer üstü ve yer altı kaynaklarıyla en çok iktisadi canlılık gösteren şehirlerdendi. Doğu Anadolu ve İran’ın en önemli limanı konumunda olması şehrin önemini daha da artırıyordu. 1916 tarihinde Rus işgaline uğrayan Trabzon, daha sonra Rusların 1917 Bolşevik ihtilaliyle birlikte Trabzon’dan çıkmaya başlamalarıyla birlikte, Ermeni ve Rum Çetelerinin saldırılarına maruz kalmıştı. 12 Şubat 1918 tarihinde genel hareket emri alan Türk ordusu bir yandan Kafkasya üzerine ilerlerken 20 Şubat 1918’e gelindiğinde 37. Kafkas Fırkası Trabzon’un hemen batısına ulaşmış bulunuyordu. Trabzon’a mücadele etmeden girmek amacında olan Vehip Paşa, 37. Kafkas Fırkası Kumandanı Miralay Kazım (Özalp) Bey’e 20 Şubat’ta gönderdiği bir yazıda, şehrin üç gün zarfında boşaltılması talebinin Rus tarafına bildirilmesini istemişti. Bir gün sonra Kazım Bey aracılığıyla 37. Kafkas Fırkasının kurmay başkanı olan Remzi Bey’e ilettiği ikinci bir yazıyla da şehrin bir an önce işgal edilmesinin zaruretini tekrar hatırlatıyordu. Trabzon’un teslimi için ise Ruslarla müzakerede bulunmak amacıyla, 37. Kafkas Fırkası Kurmay Başkanı Mustafa Remzi Bey görevlendirilmişti. Yapılan hazırlıklar ve alınan önlemlerden sonra, Trabzon 24 Şubat sabahı Türk ordusu tarafından işgal edilmişti.

Kaynak: Hüseyin Karadeniz/ Sakarya Üniversitesi Tarih Bölümü Lisans Tezi

Hüseyin Karadeniz/ Trabzon Kulis